Geacht raadslid,                               Zaanstad, 5 januari 2021

Dit bericht heeft als doel u een compleet beeld te geven betreffende de infrastructuur situatie rondom de Guisweg en de oplossing die wij voor ogen hebben. Het is een lang bericht, maar het zal u veel informatie geven dat van nut zal blijken te zijn voor een weloverwogen mening en besluit. Wij hopen hiermee de besluitvorming over het project te versnellen zodat in 2025 de treinen, de auto’s, de fietsers en voetgangers rijden en lopen over nieuw gebaande wegen.
In het laatste deel van dit artikel komen wij terug op enkele politieke aspecten van dit onderwerp.
Ook heeft dit bericht als doel deels een antwoord te geven op de vragen zoals deze zijn gesteld in uw breed gedragen motie dd. 26 november 2020.

De als serieus geachte opties om de verbinding tussen Zaanstad West en Oost (nu via de Guisweg) voor lange tijd te verbeteren zou bestaan uit:

 

  1. Het auto/fietsverkeer onder de spoorbaan door te geleiden door middel van tunnels.

  2. Het spoor over korte afstand in een open bak verlagen en het auto/fiets verkeer op maaiveld niveau af te wikkelen.

1e Optie
In oktober 2020 heeft SRA onder de titel “Planstudie Guisweg Rapportage fase 1” over de 1e optie een uiteenzetting gepubliceerd.
Optie nummer twee werd eerder door SRA in een rapportage ter zijde geschoven met de vaststelling dat de kosten € 257 miljoen zouden bedragen en dat de grond er te nat voor zou zijn.
Een toelichting hierop ontbreekt. In een verslag van de focusgroep lezen we verder in dit verband:
Er is niet gekozen voor het verdiepen van het spoor (op welke manier dan ook) omdat dit te kostbaar bleek en moeilijk te realiseren is met de kwaliteit van de grond.
Over de kwaliteit van de grond, waar de autotunnel zou moeten komen, wordt verder niets gezegd.

Wij komen verder in dit bericht bij de tweede optie in serieuze vorm hierop terug.

Voor optie nr. 1 is € 130 miljoen beschikbaar. Opbouw:

 

Wat hierbij opvalt, is dat ProRail geen enkele bijdrage levert. Wat verder opvalt, is dat in het MIRT overzicht 2020 geen melding wordt gemaakt van financiering van dit project.
Voor de eerste optie (auto/fietstunnel) zijn onder leiding van SRA tien rapporten geproduceerd:


 


Datum


Opsteller


Inhoud


Pagina's


18-02-19


SRA


Snelkookpan Guisweg


32


14-03-19


SRA


Verkenning Guisweg


29


03-06-19


SRA


Startnotitie Guisweg


35


29-08-19


MER


Planstudie Guisweg


24


18-10-19


SRA


Reactienota


116


19-10-19


SRA


Youtube opties


x


28-08-20


SRA/Movares


Factsheets


36


16-09-20


Sweco


Eindrapport


234


29-09-20


Movares


Alternatieven


60


06-10-20


SRA


Participatieverslag


36



 



 



 



 



 



 


Totaal


602


Dit nog afgezien van de informatieposters en diverse verslagen van de focusgroep.
In geen van deze rapporten lezen wij iets over de aansluitingsproblemen voor het verkeer die ontstaan gedurende de bouw van de autotunnels.
Verwacht moet worden dat de aanleg van een autotunnel, welke de Provincialeweg zou moeten verbinden met de Verlegde Guisweg, een bouwtijd van ongeveer anderhalf jaar zal vergen. Een groot deel van deze tijd zal de Provincialeweg volledig zijn afgesloten.
Dit brengt de verbinding tussen Zaanstad Noord en Zuid in grote problemen.
Alternatieve routes voor auto- en fietsverkeer zijn nauwelijks aanwezig. De omrijroute via het Oostelijk deel van de Guisweg en Hoogstraat heeft onvoldoende capaciteit. Doorgaand verkeer tussen Westerkoog en Westerwatering (Busbrug) zal sterk toenemen.
Ook zal gedurende geruime tijd van de genoemde anderhalf jaar de spoorverbinding tussen de stations Koog aan de Zaan en Zaandijk Zaanse Schans onderbroken zijn. Daarbij zal alternatief busvervoer onmogelijk zijn; de Provincialeweg is immers dan afgesloten.

Aanvullend hierop zijn ook onderstaande problemen van belang:

 

  1. Autoverkeer komend van de Provincialeweg richting Zaanstad West zal een onoplosbare kruising van verkeersstromen ervaren; in de rapporten van SRA “Switch” genoemd.

  2. De noodzakelijke 90 graden bocht in de autotunnel is zeer ongebruikelijk en risicovol.

  3. De bouwtijd van de voorgestelde oplossing heeft als gevolg dat gedurende een groot deel van de bouwtijd (1- 2 jaren) geen gebruik kan worden gemaakt van de Provincialeweg en de spoorbaan ter plaatse. Verkeer en trein omrouten is nagenoeg onmogelijk.

  4. De voorgestelde oplossing veroorzaakt onnodige extra kosten voor de aanleg van de aanvullende infrastructuur.

  5. Deze oplossing houdt o.a. in dat de oprit Oost A-8 wordt afgesloten, wat ernstige gevolgen heeft door overlast van verkeer dat alternatieve (sluip) routes zal nemen binnen de stad.

  6. Enkele sportterreinen dienen te verdwijnen.

  7. De fietsroutes worden gecompliceerd en bij tunnels ronduit gevaarlijk.

  8. Gronden van derden dienen te worden verkregen.

  9. Een grote hoeveelheid kabels en transportleidingen dienen te worden verplaatst.

  10. Terwijl er geen duidelijkheid is t.a.v. de routing van de aansluiting A-9 met de A-8 worden al wegkruisingen en rotondes voorgesteld die wellicht niet toekomstvast zijn.

  11. De voorziene afrit A-8 Oost (nabij politiebureau) doorsnijdt een weidegebied dat hoogstwaarschijnlijk sterkt vervuild is door industrieel afval uit vroegere tijden.

  12. Deze oplossing veroorzaakt grote nadelen voor de omgeving en haar bewoners op het gebied van leefbaarheid.

  13. Het 10 tal rapporten lezend, die voor deze optie inmiddels zijn geschreven (ruim 600 blz.) stellen wij vast dat nog steeds wordt gesproken van “noodzakelijk vervolg onderzoek”, “complexe afwikkeling”, “twee parallelle vervolgprocessen” en “Het proces inrichten”. De oplossing zal dus nog heel lang op zich laten wachten.

  14. Door de lange voorbereidingstijd kan de doorvoering van PHS op de Zaanlijn omstreeks 2026 in gevaar komen.

  15. De kostprijs van deze oplossing wordt geschat op € 130 miljoen met een variatie van – 10% en + 40%.

  16. Men moet zich afvragen of het geheel van de oplossing het waard is om zoveel geld uit te geven.

Ten aanzien van bovengenoemd punt 2 zien wij voor ons een zwaar beladen vrachtauto de helling af komen "denderen", de bocht van 90 graden niet kunnen maken en het tegemoet komend verkeer rammen. Afgevraagd moet worden wie daarvoor zijn persoonlijke verantwoording wil nemen.
En bedenkt wel, als eenmaal deze optie is gekozen, dan is er geen weg terug!

SRA liet ons weten dat de abominabel hoge kostprijs voor de aanleg van het verdiepte spoor door Zaanstad is berekend.
In ons bericht aan B&W met kopie aan de griffie dd. 19 december 2020 hebben wij gevraagd de financiële kant van de zaak (vergelijking optie 1 met optie 2) toe te lichten. Tot nog toe hebben wij daarover nog geen reactie ontvangen.


Al veel eerder is in diverse rapporten over de onmogelijkheid, om voor deze door SRA voorgestelde  optie tot een werkbare oplossing te komen, negatief geoordeeld.
Het frappante is ook dat op initiatief van de Provincie Noord Holland en de gemeente Zaanstad in 2017 een rapport is uitgekomen “Zaanstad connected” waar als belangrijkste conclusie is vermeld:

 

  1. Koppeling Guisweg - Provincialeweg N203 (2b)
     

    1. Vanuit het perspectief van (her)ontwikkeling en intensivering verdient het sterk de voorkeur om de spoorlijn te verdiepen.

De ondersteuners van dit rapport waren vertegenwoordigers van Gemeente Zaanstad, Ministerie van I&M, Stadsregio Amsterdam, Provincie Noord Holland, Gemeente Oostzaan, ProRail en Palmbout Urban Landscapes.
U ziet een zeer representatief gezelschap.


Door al deze problemen valt, ook wat ons betreft, de optie “Het auto/fietsverkeer onder de spoorbaan door te geleiden door middel van tunnels” af.

2e Optie

Eerder zonden wij u op 7 december j.l. een bericht waarin sprake was van onze contacten met de gemeente Almelo. Zoals we in Almelo (met een exacte gelijkwaardige problematiek) hebben vastgesteld behoeft bij aanleg van een spoortraject in een open bak de treindienst slechts voor twee maal een weekend te worden onderbroken. (Aansluiting van het tijdelijk spoor). Het wegenplan blijft bruikbaar.
Indien nu vaart wordt gemaakt met besluitvorming en werkvoorbereiding is het mogelijk het geheel van werkzaamheden in 2025 gereed te hebben. Dit schept de mogelijkheid om PHS vanaf dat jaar in te stellen.
De methodes die in Almelo zijn toegepast kunnen in Zaanstad worden overgenomen. Enkele vertragingen die daar ter plaatse ontstonden kunnen door deze ervaringen nu worden voorkomen.
Inderdaad is de ondergrond een andere. Hier hebben we te maken met instabiele veengrond. Wat dit betreft ontmoet de aanleg van een autotunnel (SRA optie nr. 1) dezelfde problemen als bij een spoortunnel. In de kostprijs voor aanleg van het verdiepte spoor is daarmee rekening gehouden.
Ook voor wat de kwaliteit van de grond betreft, (te nat) zoals gesteld door SRA, wijzen wij op de verschillende tunnels die elders in Noord Holland zijn gebouwd met dezelfde kwaliteit van ondergrond. Bovendien stelt SRA zelf voor om een autotunnel aan te leggen. Vanwege de scherpe bocht die zich in deze tunnel zou moeten bevinden is de constructie daarvan problematischer dan een rechtdoor gaande open spoorbak.

In ons bericht van 7 december j.l. lieten wij u weten ook een aantal ideeën te hebben voor de praktische invulling van de nieuwe infrastructuur. Dit lichten wij nu graag toe.
De basis daarvan is:

 

  1. Verdiept spoor over een afstand van 950 meter tussen de stations Koog aan de Zaan en Zaandijk Zaanse Schans.

  2. Één baan voor tijdelijk spoor.

  3. Aansluitende wegen op maaiveldniveau.

  4. Provincialeweg 2 baans.

  5. Een z.g. Tapweg tussen Verlegde Guisweg en Provincialeweg

  6. Spoorwegovergang Guisweg voor alle verkeer afgesloten.

  7. Een (turbo) rotonde op de Provincialeweg aansluitend op de Tapweg.

  8. Volledige aansluitingen tussen de A8 en de lokale wegen.

  9. Groot oppervlak vrijkomend voor woningbouw.

  10. Korte bouwtijd - 2025 gereed.

  11. Geen onderbreking van de spoordienst en autoverkeer.

  12. Kostprijs € 90 miljoen.

Voor wat betreft het bovengenoemde punt 2 nog het volgende. In Almelo heeft men gedurende een periode van twee jaar tijdens de bouw van de verdiepte spoorbaan kunnen volstaan met één eensporig tijdelijk treintraject. Hier passeerden 12 treinen per uur. Incidenteel verder nog een internationale trein en goederen treinen. (In Zaanstad alleen 8 personentreinen per uur) ProRail zorgde voor een speciale traject begeleider. Ernstige incidenten hebben zich daarbij niet voorgedaan. Goederentreinen passeren de Zaanlijn niet. De hellingshoek van de spoorbaan kan waar nodig 3% i.p.v. 2,5% zijn.
Wij hebben een lichte voorkeur om in ons geval het tijdelijk spoortraject aan de Oostkant (dus de kant van de Provincialeweg) aan te leggen. Aan de Westkant zou particuliere grond in de weg kunnen zitten. Anderzijds is onduidelijk welke leidingen aan de Oostkant aanwezig zijn.
Verder wijzen wij erop dat het eiland perron van station Zaandijk – Zaanse Schans naar Noord verschoven dient te worden. De eerste 40 meters aan de Zuidkant van dit station voldoen niet aan de eisen van veiligheid die ProRail stelt. De perrons hebben een lengte van 285 meter terwijl een halterende 8 of 10 baks sprinter een lengte heeft van ong. 200 meter. De ruimte aan de Zuidkant van het station is nodig om de verlaagde spoorbak voldoende ruimte te geven.
De perrons van station Koog aan de Zaan hebben geen invloed op de constructie van het verdiepte spoor.

In geen van de tot nog toe uitgebrachte rapporten wordt iets feitelijks gezegd over de financiële opbrengsten/voordelen in het kader van verkoop gronden voor huizenbouw, WOZ waarde stijging en rijtijd verkortingen.

Voor de infra-technische uitvoering hebben wij twee opties uitgewerkt. De kans is aanwezig dat de aansluiting tussen de snelwegen A9 en de A8 nog langere tijd op zich zal laten wachten. Als dat het geval is, is er geen noodzaak om uitgebreide maatregelen te treffen voor de verkeerssituatie op de Verlegde Guisweg. Wel hebben wij volledige op- en afritten A8 opgenomen.

De opties zijn:

 

  1. Alle op- en afritten sluiten direct aan op de (turbo) rotonde Provincialeweg.

  2. Een deel van deze op- en afritten sluiten aan op de Verlegde Guisweg

  3. Voor elk van de opties zenden wij hierbij twee afbeeldingen; een overzicht en een detaillering van de rotonde Provincialeweg. Ook een andere combinatie van op- en afritten, zoals onder deze opties genoemd, behoort tot de mogelijkheden. Wij stellen voor deze rotonde als turbo rotonde uit te voeren. Het voordeel daarvan is dat verkeer, na aankomst op de rotonde, de volgende afslag wenst te nemen, ander verkeer vrij laat. Het is duidelijk dat hier de eerste optie financieel zeer aantrekkelijk is.

Zijdelings merken wij nog op dat in andere landen op- en afritten bij autowegen zo veel als mogelijk vermeden worden. Deze veroorzaken n.l. onrustige situaties voor het verkeer. De kort achter elkaar liggende op- en afritten in de A8 waren nodig in verband met de kruisende spoorbaan. Bij verdieping van de spoorbaan is dit probleem niet meer aanwezig. Daardoor kunnen wellicht ook één of twee opritten vervallen.

Fietsers
Voor wat betreft het fietsverkeer zenden wij een aparte afbeelding. Om de fietsers van Noord naar Zuid ongehinderd de turborotonde te laten passeren is het noodzakelijk daar ter plaatse een fietstunnel te bouwen. Naar onze mening is een fietstunnel vanaf de Provincialeweg richting Guisweg Oost niet nodig. Het is immers de bedoeling om de Provincialeweg twee baans en minder interessant voor doorgaand autoverkeer te maken. Evenals nu het geval is kunnen hier stoplichten hun werk doen.
Evenmin is het nodig om een fietstunnel aan te leggen bij de huidige Guisweg spoorwegovergang.
Fietsverkeer vanuit Westerkoog/Westzaan neemt de route via het fietspad dat parallel zal lopen aan de Tapweg.
Fietsers vanuit Rooswijk kunnen de bestaande fietstunnel gebruiken bij de Blaasbalgstraat.
Een idee is nog om daar een fietspad door te trekken langszij de Provincialeweg richting Guisweg Oost.

Politiek
We ontkomen er niet aan om ook wat te schrijven over politieke aspecten.
Een aantal ambtenaren van onze gemeente zijn nauw betrokken bij het tot stand komen van de “Planstudie Guisweg Rapportage fase 1” en voordien de “Eindrapportage Verkenning Guisweg” van 14 maart 2019. In dit laatste rapport worden alle opties afgewezen met uitzondering van Optie 4 “Weg verdiept”. Feitelijk is de enige reden daarvoor dat de andere opties (o.a. verdiept spoor tussen de twee stations) te kostbaar zouden zijn. Bewijzen voor deze stelling ontbreken. Het is echter wel de reden om geen verder onderzoek hiernaar te doen.
Het overleg over dit onderwerp vindt plaats door het z.g. Kernteam Guisweg. Verder bestaat er een z.g. Focusgroep waarvan de samenstelling en taakomschrijving onbekend is.
Op 27 januari 2019 vond een inloopbijeenkomst plaats voor belangstellenden. Opvallend was dat er enkele ambtenaren van de gemeente Zaanstad
daarbij aanwezig waren maar geen vertegenwoordiger van het College.

Wij hebben geen vervolg besluit of iets anders van het College kunnen vinden ten aanzien van het besluit van 2017 5081 luidende: “Indien de raad akkoord gaat met het voorstel zal in het kader van de MAAK.Zaanstad ambitie ‘verbinden van de stad / toevoegen van kwaliteit’ ingezet worden op een verdiepte ligging van het spoor bij de Guisweg”. Dit zelfde geldt voor het Raadsbesluit van 30 juni 2016 "Maak Zaanstad".


Evenmin vinden wij in 2018 een besluit van het College om over te gaan tot verder onderzoek naar de mogelijkheid van een autotunnel en daarbij de bovengenoemde besluiten te laten vallen. Ten slotte hebben wij ook geen mandateringsbesluit kunnen vinden. Het is ten aanzien van Zaanstad onduidelijk op welke basis de initiatieven van SRA en anderen zijn gestoeld.

De genoemde afbeeldingen vindt u hier.

Het spreekt vanzelf dat wij graag nog meer informatie verschaffen.

ondergetekenden zijn door het bestuur aangesteld als projectbegeleiders.

Met vriendelijke groet,

Vereniging HartvoorStad

Project Guisweg

Joop Vogelaar Will Evers

PS: Zie vverder ook bij
https://tinyurl.com/y9levwwd

Terug naar start